Przyczyny

Spożywane jedzenie po przejściu przez przełyk trafia do żołądka, gdzie jest poddawane działaniu kwasów trawiennych. Po odpowiedniej „obróbce" zaś powinno przedostać się do jelit. Jednakże w przypadku osłabienia dolnego zwieracza przełyku lub przejedzenia, tj. nadmiernego wypełnienia żołądka, jedzenie cofa się do górnych części układu pokarmowego. Proces wywołuje różne dolegliwości, ponieważ pokarm został już wymieszany z enzymami trawiennymi i kwasami żołądkowymi szkodzącymi tym częściom organizmu, które nie są naturalnym miejscem ich powstawania i działania.

Czynniki ryzyka

Nasilenie objawów wiąże się z intensyfikacją niewydolności zwieracza. Wśród sprzyjających temu czynników wymienia się zbyt częstą jego relaksację. Występowanie zgagi może być też symptomem innej dolegliwości - choroby refluksowej przełyku i przepukliny rozworu przełykowego przepony.

Nasilenie zgagi zwykle ma miejsce po zjedzeniu ciężkostrawnego posiłku, wyczerpującym wysiłku fizycznym, czy zmianie pozycji ciała.

Produkty, które przyczyniają się do wystąpienia zgagi, są:

• alkohol
• napoje z zawartością kofeiny, która zwiększa wydzielanie kwasów żołądkowych (kawa, herbata, napoje energetyczne)
• ostre przyprawy
• tłuste posiłki
• owoce cytrusowe i soki
• czekolada
• pomidory
• orzeszki ziemne
• ciasto drożdżowe

Ponato zgagę wywołują: nadmierne wydzielanie kwasu żołądkowego, niedobór wydzielania śliny, podrażnienie lub zapalenie przełyku (spowodowane nie tylko przyjęciem wymienionych pokarmów), a także skleroderma (choroba tkanki łącznej).

Objawy

Głównym objawem zgagi jest zamostkowy, palący ból, bądź dyskomfort promieniujący w kierunku ust. Zazwyczaj dolegliwości mają miejsce w nocy, po posiłku i powodują nawet obudzenie pacjenta z uczuciem goryczy lub kwasu w jamie ustnej.

Leczenie

Ponieważ najczęściej zgaga jest wywoływana niewłaściwą dietą, pierwszym krokiem mającym na celu pozbycie się jej, jest zmiana diety i unikanie potraw, które mogą wywoływać dolegliwość.

Lekarz przepisuje pacjentom ze zgagą leki obniżające kwaśność treści żołądkowej. Farmaceutyki neutralizujące uczucie pieczenia można także dostać bez recepty (w niewielkich dawkach). Terapia farmakologiczna wymaga jednak czasu - trwa od kilku miesięcy do nawet kilku lat.

Jeżeli jednak objawy choroby nie ustępują, konieczna może okazać się interwencja chirurgiczna. Zabieg polega na owinięciu górnej części żołądka wokół przełyku w celu odtworzenia bariery oddzielającej przełyk od żołądka. Skuteczność leczenia operacyjnego jest wysoka.

Profilaktyka

Podstawowe działania profilaktyczne obejmują stosowanie zdrowej, zbilansowanej diety. Należy zmniejszyć w swoim menu ilość produktów i napojów nasilających zgagę. Warto więc unikać alkoholu, ograniczyć kawę oraz tłuste posiłki, i wszelkie kwaśne potrawy, a także napoje gazowane.

Rekomenduje się też jedzenie kilku mniejszych posiłków zamiast dwóch czy trzech bardzo obfitych.

Ponadto, nie należy kłaść sie do łóżka bezpośrednio po jedzeniu - warto odczekać dwie do trzech godzin od ostatniego posiłku.

Poza tym poleca się utratę na wadze, co ułatwia pozbycie się dolegliwości.

Pomocne jest też pozostawanie w pozycji, w której górna część ciała znajduje się nieco wyżej (także podczas snu, więc należy korzystać z poduszki).

Należy unikać zbytniego wysiłku fizycznego i częstego, bądź długotrwałego schylania się - taka aktywność powoduje bowiem nasilenie objawów zgagi.