Obciążające organizm leczenie choroby nowotworowej nie powinno spychać prawidłowego żywienia na drugi plan. Zarówno lekarze jak i sami pacjenci często nie doceniają istotnego wpływu prawidłowej diety na przebieg choroby i ogólny stan pacjenta. Prawidłowy stan odżywienia jest jednym z warunków powodzenia w walce z nowotworem. Rezerwy energetyczne organizmu człowieka są ograniczone i nie uzupełni ich samo podawanie preparatów witaminowych. Należy zadbać o to, aby chory otrzymywał również wystarczającą ilość energii i składników odżywczych w odpowiednich proporcjach.

Niedożywienie w chorobach nowotworowych może wystąpić szczególnie, jeśli pacjenci:

• spożywają mniej pokarmów niż przed ujawnieniem się choroby,
• mają trudności z połykaniem pokarmów stałych,
• są w trakcie lub przygotowują się do zabiegów diagnostycznych oraz radio- i chemioterapii

Według różnych statystyk 5-23% chorych na nowotwory umiera z głodu, a nie z powodu choroby podstawowej.

Mimo zaleceń światowych i europejskich towarzystw naukowych, w Polsce nie wdrożono rutynowej oceny stanu odżywienia umożliwiającej wykrycie chorych niedożywionych i w dalszej kolejności włączenie odpowiedniego leczenia.

Niedożywienie u osób dializowanych

Niedożywienie jest istotnym czynnikiem, który zwiększa zachorowalność i śmiertelność w grupie pacjentów przewlekle dializowanych. Mimo zwiększania się liczby chorych z nadwagą lub otyłością, analogicznie do narastania problemu otyłości wśród zdrowych osób, niedożywienie białkowo-kaloryczne stanowi poważny problem chorych dializowanych. Częstość niedożywienia wzrasta wraz z progresją przewlekłej choroby nerek. W okresie leczenia nerkozastępczego niedożywienie rozpoznaje się u 23–76% pacjentów hemodializowanych oraz 18–50% pacjentów dializowanych otrzewnowo. W dotychczasowych badaniach wskazano na fakt, że niedożywienie wiąże się z częstszym występowaniem chorób sercowo-naczyniowych, zwiększoną liczbą hospitalizacji, gorszą jakością życia oraz z gorszym rokowaniem pacjentów z przewlekłą chorobą nerek.

Niedożywienie w stanach okołooperacyjnych

Jak wiadomo istnieje odwrotnie proporcjonalna zależność pomiędzy stanem odżywienia chorych w okresie przedoperacyjnym a chorobowością i śmiertelnością pooperacyjną. Jednak choć ta statystyczna zależność jest obserwowana tylko w przypadkach znacznego stopnia niedożywienia u chorych po rozległych operacjach zwłaszcza na przewodzie pokarmowym, to istnieje przekonanie, że wyniki leczenia pooperacyjnego można poprawić poprzez poprawę stanu odżywienia chorych jeszcze w okresie przedoperacyjnym.

U około 30-50% ogółu chorych chirurgicznych poddawanych leczeniu operacyjnemu stwierdza się różnego stopnia niedożywienie, które w przebiegu katabolizmu pooperacyjnego ulega pogłębieniu. Znane są powszechnie następstwa niedoboru białka ustrojowego takie jak: upośledzenie gojenia ran, osłabienie odporności, a także niewydolność wielonarządowa, w konsekwencji prowadzące do wzrostu odsetka powikłań i śmiertelności pooperacyjnej. Dlatego też bardzo ważne jest zastosowanie odpowiedniej diety.

Leczenie żywieniowe drogą doustną lub przez zgłębnik powinno być prowadzone co najmniej do czasu, gdy chory jest w stanie spożyć drogą naturalną pokarm w ilości pokrywającej do 60% zapotrzebowania, co ma miejsce zwykle 10-15 dni po rozległych operacjach brzusznych.