AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) jest zespołem nabytego niedoboru odporności, stanowi końcową fazę zakażenia wirusem HIV. Układ immunologiczny chorego staje się dysfunkcjonalny, pacjent zapada na różne choroby, m. in. na nowotwory, grzybice, zapalenie płuc, schorzenia te często doprowadzają do śmierci. Wbrew powszechnemu przekonaniu, osoby starsze ponoszą takie samo ryzyko zakażenia HIV jak ludzie młodzi. AIDS stanowi problem globalny, wzrost zachorowań odnotowuje się na każdym kontynencie. Na całym świecie 38 milionów ludzi jest zarażonych HIV, codziennie zaraża się około 16 tysięcy osób. Największe ryzyko zakażenia występuje na obszarach Afryki Subsaharyjskiej i Karaibów. W niektórych państwach afrykańskich odsetek ludzi zakażonych wynosi 40%.

Duży wzrost zachorowań zarejestrowano również na terenie Azji, szczególnie w Indiach, prawdopodobnie również w Chinach. Niepokojące jest także zwiększenie dynamiki epidemii AIDS w Europie Wschodniej, liczba zakażeń w tym regionie podniosła się dwukrotnie w stosunku do lat ubiegłych.

W Polsce od 1985 roku do początku 2007 oku zanotowano około 11 tysięcy przypadków zakażenia wirusem HIV. Co roku wykrywa się ok. 600- 660 nowych przypadków.

Ryzyko zakażenia HIV zależne jest od drogi zakażenia. Można zarazić się poprzez krew i produkty krwiopochodne, spermę, płyn przedejakulacyjny. Istnieje też dość wysokie prawdopodobieństwo zarażenia przez matkę dziecka karmionego piersią.

Wśród dróg zakażenia najczęściej wymienia się: stosunek seksualny, stosowanie niesterylnych igieł i strzykawek, przetaczanie zakażonej krwi, bądź produktów krwiopochodnych, zabiegi akupunktury, skaleczenia i zadrapania w kontaktach z chorym.

Wirus HIV, po dostaniu się do organizmu, łączy się z komórkami wyposażonymi w receptor CD4. Są to najczęściej limfocyty. Przy udziale koreceptorów dochodzi do wniknięcia wirusa i rozpoczyna się jego namnażanie. U większości ludzi wspomniany proces przebiega bardzo intensywnie. W konsekwencji zmniejsza się liczba limfocytów w organizmie, układ odpornościowy staje się dysfunkcjonalny. Wirus ulega licznym modyfikacjom, szybko uodparnia się na leki.

Rozwój AIDS obejmuje następujące fazy:

• Wniknięcie wirusa do krwioobiegu;
• Okres inkubacji trwający 4 do 6 tygodni;
• Okres ostrych objawów zakażenia odnotowywany u 40- 80% pacjentów, pojawiają się, po czym samoistnie znikają objawy podobne do grypy, może wystąpić wysypka, zmiany w śluzówce jamy ustnej;
• Faza utajenia trwająca od kilku miesięcy do kilku lat;
• Etap objawów klinicznych, wśród których znajdują się: powiększeniu węzłów chłonnych, permanentne osłabienie, nocne poty; występują choroby dotykające również ludzi niezakażonych, ale trudniej i dłużej przebiegająPełnoobjawowa choroba, następują zakażenia, które dla organizmu z uszkodzonym przez AIDS układem immunologicznym mają bardzo ciężki przebieg i zagrażają życiu; pojawiają się nawracające zapalenia płuc, ciężkie zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, nowotwory, demencja;

Nie istnieje medykament pozwalający na wyleczenie AIDS, dotychczas opracowano jedynie preparaty utrudniające namnażanie się wirusa HIV i wniknięcie do komórek.

Najczęściej stosowaną obecnie terapią jest podawanie choremu leków powstrzymujących różne etapy rozwoju wirusa. Przy tego rodzaju postępowaniu jednak mają miejsce liczne efekty uboczne: wymioty, biegunka, anemia, zapalenie wątroby.

Wiele, spośród chorób znamionujących AIDS można leczyć efektywnie, wymaga to jednak ogromnych nakładów finansowych. Jest ono jednak tym trudniejsze, im bardziej zniszczony jest układ odpornościowy.

Aby uchronić się przed HIV/AIDS, warto pamiętać, że zarazić mogą się osoby w każdym wieku. Trzeba uświadomić sobie możliwe drogi zakażenia HIV i postępować zgodnie z zasadami bezpieczeństwa. W grupie podwyższonego ryzyka są osoby utrzymujące kontakty seksualne z licznymi partnerami i nie używające prezerwatyw oraz ludzie, którzy nie przestrzegają norm bezpieczeństwa przy korzystaniu z igieł i strzykawek.

Zarazić można się również poprzez transfuzję krwi, przyjmowanie preparatów krwiopochodnych, podczas dializy. Niezwykle istotnym jest więc zachowanie najwyższych standardów bezpieczeństwa w szpitalach i innych placówkach zdrowia, jak również salonach kosmetycznych.

O tym, że niebezpieczeństwo zarażenia HIV dotyczy także osób starszych świadczą chociażby dane z USA. W ostatnim czasie w Stanach Zjednoczonych około 10% (75 000 osób) zdiagnozowanych przypadków AIDS to osoby w wieku powyżej 50 lat. Prawdziwa ilość starszych Amerykanów zarażonych HIV jest jednak większa, ponieważ ludzie w tym wieku rzadziej poddają się badaniom tego rodzaju.

Naukowcy wskazują również, że osoby z grupy 50+ są gorzej wyedukowani w kwestii dróg zakażenia, a medycy nierzadko zaniedbują badania na obecność wirusa u ludzi w średnim wieku.

Osoby starsze częściej ignorują symptomy HIV/AIDS, bądź uważają je za normalny syndrom starzenia się. Badacze wskazują również na aspekt psychologiczny, ludziom z grupy 50+ trudniej jest rozmawiać z lekarzami i otoczeniem na temat opisywanej choroby.

Ze względu na zasięg i koszty społeczne związane z HIV/AIDS stosuje się dlań określenie pandemii. Z inicjatywy Światowej Organizacji Zdrowia 1- go grudnia obchodzony jest Światowy Dzień Walki z AIDS.