Strona główna Choroby Katalog chorób Celiaklia

Celiaklia - diagnoza, objawy, leczenie, profilaktyka

Celiakia to najpoważniejsza nietolerancja pokarmowa - określa się ją też jako chorobę trzewną. Choroba ta nie jest alergią, z której można się wyleczyć - jest bowiem wywoływana specyficzną odpowiedzią autoimmunologiczną na produkty zawierające gluten. Celiaklia może ujawnić się u dziecka tuż po pierwszym spożyciu przez nie posiłku z glutenem, ale może także dać o sobie znać u ludzi w średnim wieku i starszych. W tym artykule znajdziesz następujące informacje i porady związane z tą chorobą:
  1. Informacje ogólne
  2. Przyczyny
  3. Czynniki ryzyka
  4. Objawy
  5. Diagnoza
  6. Leczenie

Wbrew powszechnemu przekonaniu celiakia nie jest alergią, z której można się wyleczyć. To choroba wywoływana specyficzną odpowiedzią autoimmunologiczną na produkty zawierające gluten. Może ujawnić się u dziecka tuż po pierwszym spożyciu przez nie posiłku z glutenem, ale może także dać o sobie znać u ludzi w średnim wieku i starszych.
Celiakia (choroba trzewna, enteropatia glutenowa, sprue trzewna) jest chorobą przewodu pokarmowego, w której objawy następują po zjedzeniu glutenu, rodzaju białka, znajdującego się m. in. w chlebie, makaronach, ciastkach, pizzy i wielu innych produktach zawierających pszenicę, jęczmień i żyto. Pacjenci z celiakią, którzy zjedzą posiłek z glutenem, doświadczają reakcji immunologicznej w jelicie cienkim powodującej uszkodzenia wewnętrznej powierzchni jelita cienkiego i niezdolność do wchłaniania niektórych składników odżywczych.
Gluten jest białkiem występującym w pszenicy, jęczmieniu i życie. Działa on jako środek wiążący i nadaje ciastu elastyczność. Osoby cierpiące na celiakię zatem muszą unikać standardowego chleba, makaronów, ciast pizzy, a także niektórych sosów i dań gotowych (o ile nie są oznaczone jako bezglutenowe).

do góry ↑

Przyczyny celiaklii

Nie jest jasne, co powoduje chorobę trzewną. Wiadomo jedynie, że u zmagających się z nią osób system odpornościowy organizmu przesadnie reaguje na produkty z glutenem. U zdrowych ludzi jelito cienkie pokryte jest drobnymi kosmkami absorbującymi witaminy, minerały i inne składniki odżywcze ze spożywanych pokarmów. U pacjentów z celiakią dochodzi do uszkodzenia kosmków. Bez ich odpowiedniego funkcjonowania wewnętrzna powierzchnia jelita cienkiego nie jest w stanie wchłonąć odpowiedniej ilości składników odżywczych niezbędnych dla zachowania zdrowia. W takiej sytuacji tłuszcze, białka witaminy, etc. są eliminowane w stolcu.

Jakkolwiek dokładna przyczyna celiakii nie jest znana, często występuje ona u członków tej samej rodziny. Naukowcy odkryli, że niektóre mutacje genów wydają się zwiększać ryzyko wystąpienia choroby, choć ich posiadanie nie oznacza, że na pewno się zachoruje. Oznacza to, że inne czynniki ryzyka odgrywają rolę w rozwoju celiakii.

do góry ↑

Czynniki ryzyka celiaklii

Celiakia częściej występuje u osób z:

  • cukrzycą typu 1
  • autoimmunologiczną chorobą tarczycy
  • zespołem Downa
  • mikroskopowym zapaleniem jelita grubego

    do góry ↑

    Objawy celiaklii

    Nie ma typowych objawów celiakii, jednak większość pacjentów często doświadcza:

    • biegunki
    • bólu brzucha
    • wzdęć
    Czasami chorzy na celiakię mogą nie mieć żadnych objawów żołądkowo-jelitowych. Co więcej symptomy mogą przypominać te charakterystyczne dla innych chorób, np.: zespołu jelita drażliwego, wrzodów żołądka, choroby Leśniowskiego-Crohna, infekcji pasożytniczych i anemii.Poza wspomnianymi wśród objawów celiakii wymienia się:
    • drażliwość lub depresję
    • niedokrwistość
    • rozstrój żołądka
    • ból stawów
    • skurcze mięśni
    • owrzodzenie jamy ustnej
    • osteoporozę
    • mrowienie w nogach i stopach (neuropatię)
    • ogólne osłabienie i zmęczenie
    • utratę na wadze

    do góry ↑

    Diagnozowanie celiaklii

    Zdiagnozowanie choroby trzewnej obejmuje badanie krwi, które mogą wykryć wyższe niż normalne poziomy niektórych przeciwciał (przeciwciała przeciw endomysium mięśni gładkich oraz przeciwciała przeciw transglutaminazie) u osób z celiakią. Przeciwciała to wyspecjalizowane białka, które są częścią układu odpornościowego i pomagają wyeliminować obce związki z organizmu. U osób z chorobą trzewną układ odpornościowy może uznawać gluten za substancję obcą i produkować podwyższony poziom przeciwciał, aby się jej pozbyć.

    Ponadto u pacjentów wykonuje się biopsję jelita cienkiego. Badanie obejmuje wprowadzenie do jelita cienkiego przez usta, przełyk i żołądek w celu pobrania próbki tkanki jelita do badania pod mikroskopem. Dzięki temu możliwa jest ocena stanu kosmków, czyli weryfikacja stanu zaawansowania choroby i to, jakie szkody wyrządziła pacjentowi.

    do góry ↑

    Leczenie celiaklii

    Nie ma lekarstwa na celiakię, ale zmiana diety umożliwia odpowiednie zarządzanie chorobą.

    Niedozwolone są produkty, które zawierają:

    • jęczmień
    • żyto
    • pszenżyto
    • pszenicę

    Lekarze i dietetycy pomagają pacjentom ułożyć odpowiednią dietę bezglutenową. Po usunięciu glutenu z menu zazwyczaj w ciągu kilku tygodni stan zapalny jelita cienkiego zaczyna ustępować. Pełne uzdrowienie układu pokarmowego i odrost kosmków może jednak potrwać od kilku miesięcy do trzech lat. Odpowiednie funkcjonowanie jelita cienkiego zazwyczaj następuje szybciej u dzieci, niż u dorosłych.

    Jeśli pacjent przypadkowo zje posiłek z glutenem, może wystąpić u niego ból brzucha i biegunka. Niektórzy zaś nie doświadczają żadnych objawów po spożyciu glutenu, ale to nie znaczy, że nie jest to szkodliwe.

    do góry ↑

    REKLAMA

    Celiaklia a dieta


    Katalog chorób

    pokaż wszystkie

    Osteoporoza, Choroba Alzheimera, Anemia - niedokrwistość